System Casambi umożliwia bezprzewodowe sterowanie oświetleniem – w tym temperaturą barwową opraw typu Tuneable White – za pomocą technologii Bluetooth Low Energy (BLE). To praktyczne rozwiązanie dla projektów, w których barwa światła ma wpływać na komfort użytkowników, efektywność pracy lub estetykę przestrzeni. W tym przewodniku omawiamy, jak działa kontrola temperatury barwowej w ekosystemie Casambi: od gestów w aplikacji, przez profile dobowe (Circadian), po integrację z sieciami DALI.
Lightworks to oficjalny Value-Added Reseller Casambi w Polsce z certyfikatami Sales, Service, Training i Commissioning Partner. W naszej ofercie znajdziecie sterowniki Casambi, bramy DALI, interfejsy i infrastrukturę sieciową – wraz z doradztwem przy doborze komponentów do konkretnego projektu.
Casambi to platforma sterowania oświetleniem oparta na technologii Bluetooth Low Energy. BLE jest jedyną niskoenergetyczną technologią bezprzewodową obecną we wszystkich współczesnych smartfonach, tabletach i smartwatchach, co czyni ją najbardziej rozpowszechnioną technologią radiową tego typu.
Technologia Casambi może być zintegrowana z oprawami oświetleniowymi, zasilaczami LED, modułami LED, przełącznikami, czujnikami i różnego rodzaju modułami sterującymi. Nie wymaga centralnych jednostek sterujących (routerów, kontrolerów) – każdy węzeł sieci mesh przechowuje kopię zapasową całej konfiguracji. Jeśli jedno urządzenie przestanie działać, reszta sieci nadal funkcjonuje bez zakłóceń.
Aplikacja Casambi służy zarówno jako narzędzie do konfiguracji, jak i zdalna brama sterująca. Działa na urządzeniach iOS i Android – smartfonach, tabletach i smartwatchach – i jest dostępna bezpłatnie w Google Play oraz Apple App Store.
Typy sieci: Evolution i Classic
Casambi oferuje dwa typy firmware sieciowego. Sieci Evolution obsługują do 250 urządzeń i udostępniają pełen zakres funkcji, w tym tryby Long Range. Sieci Classic obsługują do 127 urządzeń i otrzymują wyłącznie poprawki błędów – nie są w nich rozwijane nowe funkcje.
Tryby radiowe wpływają na wydajność sieci i optymalne liczby urządzeń:
- Better Performance (2 Mbit/s) – domyślny tryb, zoptymalizowany pod większe instalacje wewnętrzne
- Balanced (1 Mbit/s) – dla małych i średnich instalacji wewnętrznych (zalecane maks. 125 węzłów)
- Long Range (0,5 Mbit/s) – dla małych i średnich instalacji zewnętrznych (zalecane maks. 60 węzłów), wymaga urządzeń z modułem CBM-003 z obsługą Bluetooth 5.0 Long Range; dostępny wyłącznie w sieciach Evolution
Temperatura barwowa – dlaczego ma znaczenie?
Temperatura barwowa światła, wyrażana w kelwinach (K), bezpośrednio wpływa na percepcję przestrzeni i samopoczucie użytkowników. Ciepłe barwy (niższe wartości K) sprzyjają relaksowi, natomiast chłodne (wyższe wartości K) mogą wspierać koncentrację. Koncepcja Human Centric Lighting zakłada dostosowanie oświetlenia do naturalnego rytmu dobowego człowieka.
Orientacyjne zakresy i ich typowe zastosowania:
| Zakres (K) | Charakterystyka | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|
| 2700-3000 K | Ciepłe, przytulne | Strefy relaksu, sypialnie, hospitality |
| 3500-4000 K | Neutralne | Przestrzenie ogólnego użytku, korytarze |
| 4500-5000 K | Chłodne, energetyczne | Biura, stanowiska pracy |
| 5500-6500 K | Bardzo chłodne | Obszary wymagające wysokiej koncentracji |
Docelowy zakres temperatury barwowej zależy od konkretnej oprawy Tuneable White zastosowanej w projekcie – sam system Casambi zapewnia suwak pozwalający ustawić dowolną wartość w ramach zakresu obsługiwanego przez oprawnę.
Profile dobowe (Circadian) w Casambi
Profile dobowe to kluczowa funkcja dla projektów wykorzystujących sterowanie temperaturą barwową. Gdy scena z profilem Circadian jest aktywna, system automatycznie dostosowuje temperaturę barwową i/lub poziom ściemniania w zależności od pory dnia, zgodnie z ustawieniami wykresu profilu.
Jak tworzy się profil dobowy?
Profile tworzy się w aplikacji Casambi: zakładka More → Network setup → Circadian profiles. Przy tworzeniu profilu dostępne są trzy opcje:
Tylko temperatura barwowa – system automatycznie zmienia temperaturę barwową opraw Tuneable White w czasie, zgodnie z ustawionym wykresem. Przydatne, gdy poziom jasności jest sterowany osobno (np. przez czujniki obecności).
Tylko ściemnianie – system automatycznie dostosowuje poziom jasności w czasie. Opcja ta może służyć np. jako alternatywa dla animacji w prostych scenariuszach, gdzie jedynym zmiennym parametrem jest natężenie światła.
Oba parametry jednocześnie – pełna automatyzacja temperatury barwowej i jasności na jednym wykresie. System konfiguruje dwa wykresy: jeden dla temperatury, drugi dla poziomu ściemniania.
Wykres profilu Circadian pozwala precyzyjnie rozmieścić punkty kontrolne na osi czasu (godziny dnia) i wartości (temperatura w K lub procent ściemniania). Punkty kontrolne dodaje się przez dotknięcie i przytrzymanie na wykresie. Format wykresu można przełączać między krzywą płynną (Curve) a schodkową (Steps).
Utworzony profil Circadian wykorzystuje się następnie w scenach typu Circadian, tworzonych w zakładce Scenes. Tak długo, jak scena Circadian jest aktywna i ma najwyższy priorytet w hierarchii sterowania, oprawy Tuneable White reagują na ustawienia z wykresu profilu.
Sterowanie temperaturą barwową w praktyce
Gesty w aplikacji Casambi
Aplikacja oferuje intuicyjne sterowanie oprawami bezpośrednio z zakładki Luminaires:
- Dotknięcie ikony oprawy – włączenie/wyłączenie (aplikacja zapamiętuje ostatni ustawiony poziom)
- Przesunięcie w lewo/prawo – regulacja poziomu ściemniania
- Przesunięcie w górę/dół – regulacja temperatury barwowej (dla opraw Tuneable White)
- Przytrzymanie ikony – dostęp do panelu ze wszystkimi parametrami oprawy
Te same gesty działają na ikonie grupy (sterowanie wszystkimi oprawami w grupie jednocześnie) oraz na ikonie „All luminaires” (sterowanie całą siecią).
Sterowanie przyciskami i przełącznikami
System Casambi obsługuje również fizyczne przełączniki, takie jak Xpress, do sterowania temperaturą barwową. Po skonfigurowaniu przycisków, przyciski ˄ i ˅ na przełączniku Xpress pozwalają zmieniać temperaturę barwową oprawy lub grupy – pod warunkiem, że oprawa obsługuje funkcję Tuneable White.
Dodatkowo jednoczesne przytrzymanie przycisków ˄ i ˅ przez ok. 5 sekund wznawia automatyzację (Resume automation) dla całej sieci – ta funkcja nie może zostać wyłączona.
Przełączniki Casambi mogą być też skonfigurowane do sterowania temperaturą barwową pojedynczej oprawy, grupy lub wszystkich opraw w sieci – opcje „Adjust the temperature of a luminaire/group/all luminaires” są dostępne w konfiguracji przycisków (More → Switches).
Sceny i grupy
Sceny w systemie Casambi mogą obejmować kombinację poziomu ściemniania i temperatury barwowej. System pozwala na utworzenie do 255 scen. Grupy służą natomiast do organizacji opraw – jedna oprawa może należeć do jednej grupy, a wszystkie oprawy w grupie mogą być sterowane synchronicznie, w tym pod kątem wspólnej temperatury barwowej.
Integracja z sieciami DALI
Bramka DALI (CBU-DCS)
Moduł CBU-DCS w profilu DALI Gateway pełni funkcję bramki między przewodową siecią DALI (sterowaną przez kontroler DALI) a bezprzewodową siecią Casambi. Urządzenia Casambi wykorzystujące sterowanie Tuneable White (TW), RGB lub XY są prezentowane oprogramowaniu kontrolera DALI jako urządzenia DALI lub DALI DT8 (Tc/RGB/XY).
Funkcja Export changes of CCT w parametrach bramki pozwala na automatyczne przesyłanie zmian temperatury barwowej z opraw DT8 Tuneable White w sieci Casambi do sieci DALI. Warto wiedzieć, że standardowa funkcja Export light control przesyła tylko zmiany poziomu ściemniania – zmiany temperatury barwowej i koloru dla urządzeń DT8 nie są przesyłane automatycznie bez włączenia Export changes of CCT.
Bramki DALI w ofercie Lightworks, takie jak CBU-A2D-20-TRACK i CBU-DA-100-TRACK, umożliwiają tworzenie instalacji hybrydowych łączących przewodowe systemy DALI z bezprzewodową siecią Casambi.
Ograniczenia bramki DALI:
- Maksymalnie 64 urządzenia Casambi mogą być osobno adresowane przez jedną bramkę DALI (ograniczenie standardu DALI)
- Bramka obsługuje też do 80 instancji DALI-2 (input devices – czujniki, przyciski); faktyczna liczba urządzeń wejściowych zależy od liczby instancji, jakie każde z nich zajmuje
- Przy większej liczbie urządzeń należy utworzyć wiele sieci Casambi z osobnymi bramkami CBU-DCS
- Urządzenia Casambi z wieloma kanałami są widoczne w sieci DALI jako jednokanałowe – osobne kanały mogą być ściemniane indywidualnie tylko z poziomu aplikacji Casambi
Salvador – kontrola DALI z poziomu aplikacji Casambi
Salvador to nowszy moduł integracji DALI, który pozwala na programowanie i sterowanie do 64 opraw DALI bezpośrednio z aplikacji Casambi. W odróżnieniu od CBU-DCS, oprawy DALI podłączone do Salvadora pojawiają się w aplikacji jako pełnoprawne urządzenia Casambi – z identycznym interfejsem sterowania i konfiguracji. Wiele Salvadorów można połączyć bezprzewodowo w jedną sieć mesh Casambi, obsługującą łącznie do 250 węzłów (Evolution), niezależnie od tego, czy są to urządzenia DALI czy Casambi Ready.
Czujniki światła dziennego (daylight harvesting)
Czujniki światła dziennego w systemie Casambi automatycznie dostosowują poziom oświetlenia sztucznego do dostępnego światła naturalnego. System oferuje kilka trybów pracy:
Closed loop – czujnik mierzy natężenie oświetlenia w strefie, w której znajdują się kontrolowane oprawy, i automatycznie reguluje ich jasność, aby utrzymać docelowy poziom luksów. Czujnik w tym trybie reaguje na sumę światła sztucznego i naturalnego w pomieszczeniu.
Open loop – czujnik mierzy światło naturalne w lokalizacji, gdzie nie jest on pod wpływem kontrolowanych opraw (np. skierowany w stronę okna lub zamontowany na zewnątrz). Poziom ściemniania jest dostosowywany na podstawie wykresu zależności dim level od wartości lux.
Basic (ON/OFF) – oprawy włączają się lub wyłączają na podstawie dwóch progów luksów.
Daylight Gain
Funkcja Daylight Gain pozwala skonfigurować różne współczynniki kompensacji dla opraw w zależności od ich położenia względem źródła światła dziennego. Oprawa bliżej okna otrzymuje wyższy współczynnik Daylight Gain – będzie bardziej przyciemniana, gdy dostępne jest światło naturalne. Oprawy dalej od okna mają niższy współczynnik, więc ich ściemnianie jest mniejsze. Efektem jest równomierne natężenie oświetlenia w całym pomieszczeniu, mierzone przez jeden czujnik.
Kalibracja czujników
Kalibracja czujników światła dziennego w większości przypadków nie jest konieczna – technologia czujników jest zwykle wystarczająco precyzyjna. Może być jednak potrzebna, gdy wartość luksów odczytywana przez czujnik różni się od rzeczywistego natężenia oświetlenia na powierzchni roboczej.
Czujnik sufitowy skierowany w dół odbiera światło odbite, podczas gdy powierzchnia pod nim (np. biurko) otrzymuje światło bezpośrednie – stąd rozbieżność odczytów. Kalibrację przeprowadza się w aplikacji: More → Sensors → wybrany czujnik → Daylight sensor → Current value, gdzie wprowadza się wartość zmierzoną zewnętrznym luksomierzem.
Dla scen Closed loop zalecane podejście to: ustawić oświetlenie na docelowy poziom na powierzchni roboczej, a następnie odczytać wartość mierzoną przez czujnik – i tę wartość czujnika (nie wartość z luksomierza) wprowadzić jako Target lux value w scenie.
Sterowanie temperaturą barwową w różnych sektorach
Kontrola temperatury barwowej znajduje zastosowanie w wielu typach obiektów:
Biura – profile Circadian wspierają rytm dobowy pracowników, chłodniejsze światło (4000-6500 K) rano i w godzinach pracy, cieplejsze (2700-3000 K) pod koniec dnia. Sterowanie modułami Casambi pozwala na konfigurację różnych stref oświetleniowych: open space, sale konferencyjne, przestrzenie relaksu.
Hospitality – hotele i restauracje wykorzystują ciepłe barwy w strefach gościnnych, a neutralne lub chłodne w zapleczach. Sceny oświetleniowe z różną temperaturą barwową mogą być aktywowane automatycznie w zależności od pory dnia lub ręcznie przez personel za pomocą przełączników Xpress.
Przestrzenie zewnętrzne – chłodniejsza temperatura barwowa poprawia widoczność i rozpoznawalność twarzy, natomiast po północy barwa może być automatycznie ocieplana, aby ograniczyć wpływ na bioróżnorodność. Sterownik CBU-ASD-LR-IP65/IK09 w klasie szczelności IP65 sprawdza się w instalacjach narażonych na warunki atmosferyczne.
Edukacja – sale lekcyjne i aule mogą korzystać ze scenariuszy łączących sterowanie temperaturą barwową z czujnikami światła dziennego. Chłodniejsze światło w godzinach zajęć, cieplejsze podczas przerw.
