Sterowanie oświetleniem w biurach open plan wymaga elastyczności, której tradycyjne systemy nie zapewniają. Casambi – bezprzewodowy system sterowania oświetleniem oparty na Bluetooth Low Energy (BLE) – rozwiązuje ten problem bez ingerencji w istniejącą instalację elektryczną. Jedna sieć mesh obsługuje do 250 urządzeń (w trybie Evolution), a konfiguracja odbywa się przez aplikację mobilną zamiast kosztownych central sterujących.
W tym artykule omawiamy, jak system Casambi sprawdza się w środowisku biurowym: od automatyzacji oświetlenia po integrację z systemami zarządzania budynkiem (BMS).
Dlaczego Casambi sprawdza się w przestrzeniach biurowych
Biura open plan zmieniają układ stanowisk pracy znacznie częściej niż tradycyjne gabinety. Systemy przewodowe – takie jak DALI podłączony za pośrednictwem dedykowanych magistral – wymagają w takich przypadkach fizycznej rekonfiguracji okablowania. Casambi eliminuje ten problem, ponieważ cała konfiguracja stref, grup i scenariuszy odbywa się w oprogramowaniu.
Bezprzewodowa komunikacja i szybka konfiguracja
Technologia Bluetooth Low Energy (BLE) mesh pozwala urządzeniom Casambi komunikować się bezpośrednio między sobą, bez centralnego kontrolera. Sieć jest samonaprawialna – jeśli jedno urządzenie ulegnie awarii, sygnał automatycznie znajdzie alternatywną trasę przez inne węzły.
Wdrożenie systemu Casambi nie wymaga modyfikacji istniejącej instalacji elektrycznej. Sterowniki, takie jak CBU-ASD-LR-IP65/IK09 do ściemniania opraw LED, montuje się w obwodzie zasilania oprawy. Parowanie z siecią zajmuje kilka sekund – wystarczy zeskanować urządzenie w aplikacji Casambi.
Tryby radiowe sieci dostosowuje się do skali instalacji:
- Better Performance (2 Mbit/s) – domyślny, zoptymalizowany dla większych sieci wewnętrznych z intensywnym ruchem danych.
- Balanced (1 Mbit/s) – dla małych i średnich instalacji (zalecane do 125 urządzeń).
- Long Range (0,5 Mbit/s) – dla instalacji zewnętrznych o niskim ruchu danych (zalecane do 60 urządzeń). Dostępny tylko w sieciach Evolution, wymaga kompatybilnych urządzeń z modułem CBM-003 (Bluetooth 5.0).
Tryb radiowy i częstotliwości ustawia się przy tworzeniu sieci – późniejsza zmiana nie jest możliwa.
Oszczędność energii potwierdzona badaniami
System Casambi wspiera strategie sterowania, które zgodnie z badaniami branżowymi przynoszą wymierne oszczędności energii w środowiskach biurowych. Według danych przytaczanych w oficjalnych materiałach Casambi (źródło: Roisin, Bodart, Deneyer, D’Herdt, 2008):
- Daylight harvesting (sterowanie w oparciu o natężenie światła dziennego) – oszczędności do 60%.
- Detekcja obecności (czujniki PIR/presence) – oszczędności do 44% w porównaniu ze scenariuszem bez żadnego sterowania.
- Połączenie obu strategii – oszczędności rzędu 49-63%.
Te wartości dotyczą porównania z oświetleniem bez jakiegokolwiek systemu sterowania. Rzeczywiste oszczędności zależą od typu budynku, dostępu do światła dziennego i wzorców użytkowania przestrzeni.
Komponenty systemu Casambi w instalacji biurowej
System Casambi składa się z kilku kategorii urządzeń, które razem tworzą kompletne rozwiązanie sterowania oświetleniem.
Sterowniki LED
Sterowniki to podstawowy element systemu – zamieniają standardowe oprawy LED w urządzenia sterowane bezprzewodowo. W ofercie Lightworks dostępne są m.in.:
- CBU-ASD-LR-IP65/IK09 – sterownik 0-10V/DALI z klasą ochrony IP65, przeznaczony do zastosowań wymagających odporności na warunki zewnętrzne, ale również używany w instalacjach technicznych biur.
- CBU-R3000-FEED – sterownik z wbudowanym zasilaczem, pozwalający na bezpośrednie zasilanie i sterowanie oprawami LED.
Bramy DALI
W biurach z istniejącą infrastrukturą DALI bramy Casambi umożliwiają sterowanie bezprzewodowe oprawami DALI/DALI-2 bez rezygnacji z przewodowej magistrali. Dostępne modele obsługują różne skale instalacji:
- CBU-A2D-20-TRACK – brama DALI do 20 urządzeń, format TRACK.
- CBU-DA-100-TRACK – brama DALI do 100 urządzeń na jednej magistrali.
- CBU-1032-70-TRACK – brama DALI obsługująca do 70 urządzeń z konfiguracją 10/32-bitową.
Czujniki ruchu i światła dziennego
Czujniki obecności (PIR) automatycznie aktywują oświetlenie po wykryciu osób w pomieszczeniu i wygaszają je po upływie ustawionego czasu bezczynności. W konfiguracji open plan dla biur rekomendowane jest ustawienie closed-loop daylight control z docelowym poziomem np. 500 lx na powierzchni roboczej – czujnik lux mierzy natężenie oświetlenia i na bieżąco reguluje moc opraw, aby utrzymać stały poziom.
Przełączniki bezprzewodowe i panele Xpress
Nie każdy użytkownik biura chce sterować oświetleniem przez telefon. Bezprzewodowe przełączniki i panele Xpress dają alternatywę – fizyczne przyciski przypisane do konkretnych scen lub grup opraw. Montaż nie wymaga okablowania.
Gateway – zdalne zarządzanie i integracja z BMS
Bramka sieciowa (gateway), taka jak CBU-CAP-LTE-IP54, umożliwia zdalny dostęp do sieci Casambi przez internet. Funkcjonalność ta jest kluczowa dla zarządców budynków biurowych, ponieważ pozwala na:
- Zdalne sterowanie oświetleniem bez fizycznej obecności w budynku.
- Monitorowanie stanu sieci i diagnostykę urządzeń.
- Integrację z systemami BMS za pośrednictwem Casambi Cloud API (REST API do odczytu danych statycznych, WebSocket do sterowania w czasie rzeczywistym).
Gateway musi być zasilony i znajdować się w zasięgu Bluetooth sieci, dla której pełni rolę bramki.
Zastosowania w biurach i przestrzeniach open plan
Strefowanie oświetlenia
W przestrzeniach open plan kluczowe jest niezależne sterowanie oświetleniem w różnych strefach funkcjonalnych. W aplikacji Casambi oprawy grupuje się w logiczne strefy – np. stanowiska pracy, korytarze komunikacyjne, sale konferencyjne, strefy socjalne – i przypisuje do osobnych scen z różnymi parametrami.
Strefy robocze mogą utrzymywać wyższe natężenie oświetlenia (np. 500 lx zgodnie z normą PN-EN 12464-1), podczas gdy korytarze komunikacyjne wymagają jedynie poziomu orientacyjnego. Każdą strefę można konfigurować niezależnie, bez wpływu na pozostałe.
Daylight harvesting
Czujniki natężenia światła dziennego monitorują ilość naturalnego oświetlenia wpływającego przez okna i automatycznie redukują moc sztucznego światła. System obsługuje dwa tryby:
- Closed loop – czujnik zamontowany nad oświetlaną powierzchnią mierzy łączne natężenie (naturalne + sztuczne) i reguluje oprawy w pętli sprzężenia zwrotnego.
- Open loop – czujnik skierowany na okno lub świetlik mierzy wyłącznie światło naturalne i na tej podstawie ustala poziom ściemniania opraw.
W biurach z dużymi przeszkleniami daylight harvesting przynosi największe oszczędności. Warto przy konfiguracji uwzględnić parametr daylight gain – oprawy bliżej okien otrzymują wyższy współczynnik, a te dalej od nich niższy, co zapewnia równomierny poziom oświetlenia w całym pomieszczeniu.
Human Centric Lighting – oświetlenie dostosowane do rytmu dobowego
Casambi obsługuje profile circadian rhythm dla opraw typu tunable white. W aplikacji można zaprogramować automatyczną zmianę temperatury barwowej i natężenia oświetlenia w ciągu dnia – od chłodniejszego, aktywizującego światła rano (np. 5000-6000 K) po cieplejsze, relaksujące wieczorem (np. 2700-3000 K).
Profile circadian mogą być zróżnicowane dla poszczególnych miesięcy lub pór roku, aby odwzorowywać naturalne zmiany w długości dnia. Funkcja ta wymaga opraw wyposażonych w sterowniki tunable white.
Sceny i harmonogramy
Scenariusze oświetleniowe (sceny) pozwalają zapisać i przywołać konfigurację wielu opraw jednym poleceniem. Typowe sceny biurowe to np. „Praca dzienna”, „Prezentacja” (przyciemnione oświetlenie ogólne, wzmocnione przy ekranie), „Sprzątanie” (100% mocy we wszystkich strefach).
Harmonogramy (timery) automatycznie aktywują sceny o określonych porach – np. wygaszają oświetlenie nocą lub uruchamiają tryb porannego rozruchu przed przyjściem pracowników. Możliwe jest też korzystanie z timerów astronomicznych (sunrise/sunset), które wymagają prawidłowo ustawionej lokalizacji sieci.
Jak przebiega wdrożenie systemu Casambi w biurze
Audyt i projekt
Wdrożenie rozpoczyna się od audytu istniejącej infrastruktury oświetleniowej – typu opraw, sterowników, rozmieszczenia obwodów. Na tej podstawie dobiera się odpowiednie komponenty Casambi i planuje topologię sieci mesh.
Montaż i konfiguracja
Bezprzewodowa architektura systemu oznacza, że montaż sterowników nie wymaga prowadzenia dodatkowych przewodów sterujących. Instalator montuje moduły Casambi przy oprawach, a następnie paruje je z siecią i konfiguruje grupy, sceny oraz automatyzacje w aplikacji.
W biurach open plan z wieloma czujnikami konfiguracja wymaga uwagi przy ustawieniu parametrów – sensitivity (jak szybko czujnik reaguje na zmiany oświetlenia), tolerance (minimalna zmiana luksów wymagana do reakcji) oraz min sensor reporting time (częstotliwość raportowania, istotna w sieciach z wieloma czujnikami, aby nie przeciążać ruchu w mesh).
Szkolenia dla użytkowników
Lightworks jako certyfikowany Training Partner Casambi prowadzi szkolenia z obsługi systemu – zarówno dla administratorów (konfiguracja sieci, zarządzanie uprawnieniami) jak i użytkowników końcowych (obsługa aplikacji, przełączanie scen).
Sieci Evolution oferują trzy poziomy dostępu: User (sterowanie), Manager (konfiguracja) i Administrator (pełne zarządzanie, tworzenie kont). Dzięki temu każda osoba w organizacji otrzymuje uprawnienia adekwatne do swojej roli.
Casambi a systemy przewodowe – porównanie dla biur
Najczęstsze pytanie przy wyborze systemu sterowania oświetleniem biurowym brzmi: Casambi czy DALI? To pytanie jest w pewnym stopniu mylące – Casambi nie zastępuje DALI, lecz może z nim współpracować. Bramy DALI Casambi (np. CBU-A2D-20-TRACK) dodają bezprzewodowe sterowanie do istniejących magistral DALI.
Kluczowe różnice w kontekście biurowym:
- Rekonfiguracja stref – w systemie przewodowym wymaga fizycznej zmiany połączeń; w Casambi odbywa się w aplikacji.
- Instalacja – system przewodowy wymaga prowadzenia magistrali sterujących; Casambi wykorzystuje istniejące okablowanie zasilające.
- Skalowalność – sieć Evolution obsługuje do 250 urządzeń; w przypadku większych instalacji możliwe jest tworzenie wielu sieci.
- Zdalne zarządzanie – dostępne przez gateway i Cloud API; systemy przewodowe wymagają osobnych kontrolerów.
- Koszty wdrożenia – brak kosztów okablowania sterującego; koszty komponentów Casambi zależą od skali projektu.
Casambi sprawdza się szczególnie w modernizacjach (retrofit), gdzie prowadzenie nowych przewodów sterujących byłoby kosztowne lub technicznie utrudnione.
Lightworks – wdrożenia Casambi w Polsce
Lightworks jest oficjalnym Value-Added Reseller systemu Casambi w Polsce z pełnym pakietem certyfikatów partnerskich: Sales Partner, Service Partner, Training Partner i Commissioning Partner. Oznacza to kompetencje na każdym etapie projektu – od doboru komponentów, przez instalację i konfigurację, po szkolenia i długoterminowe wsparcie techniczne.
Zakres usług obejmuje:
- Konsultacje i dobór komponentów do specyfiki projektu.
- Dostawę oryginalnych produktów Casambi.
- Instalację, konfigurację i uruchomienie systemu.
- Szkolenia dla administratorów i użytkowników końcowych.
- Wsparcie techniczne, zdalną diagnostykę i aktualizacje.
Jeśli planujecie modernizację oświetlenia biurowego lub wdrożenie systemu sterowania w nowym obiekcie – skontaktujcie się z nami, aby omówić szczegóły projektu.
Lightworks – tel. +48 514 327 427, e-mail: hello@lightworks.com.pl
