Casambi na zewnątrz – oświetlenie fasad, dziedzińców i terenów sportowych

Bezprzewodowe sterowanie oświetleniem zewnętrznym to jedno z największych wyzwań dla zarządców przestrzeni publicznych. System Casambi, oparty na technologii Bluetooth Low Energy (BLE) mesh, umożliwia zarządzanie oświetleniem fasad, dziedzińców i obiektów sportowych bez konieczności układania dodatkowego okablowania sterującego. W tym artykule omawiamy, jak działa Casambi w zastosowaniach outdoor – od konfiguracji scen świetlnych po zdalne monitorowanie całych instalacji.

Dlaczego oświetlenie zewnętrzne wymaga inteligentnego sterowania

Oświetlenie uliczne i terenowe stanowi istotną część budżetu energetycznego gmin – według dostępnych danych może pochłaniać nawet ponad 50% wydatków na energię elektryczną w samorządach. Jednocześnie tradycyjne systemy charakteryzują się wysokimi kosztami serwisu i ograniczoną elastycznością.

Wdrożenie opraw LED z bezprzewodowym sterowaniem Casambi pozwala na wdrożenie strategii adaptacyjnych: przyciemnianie według harmonogramów, reagowanie na obecność użytkowników i dostosowywanie natężenia do pory dnia. Według dokumentacji Casambi, zastosowanie LED z inteligentnym sterowaniem łączącym harmonogramy i detekcję obecności pozwala osiągnąć oszczędności energii rzędu 50-80% w porównaniu z tradycyjnymi rozwiązaniami.

Oprócz efektywności energetycznej, inteligentne oświetlenie wpływa na bezpieczeństwo publiczne i ochronę ekosystemów. Sterowanie z uwzględnieniem czujników obecności zapewnia odpowiedni poziom światła tam, gdzie jest ono potrzebne, a regulacja temperatury barwowej w strefach przyrodniczo wrażliwych ogranicza zanieczyszczenie świetlne.

Jak działa Casambi w instalacjach zewnętrznych

Bluetooth Low Energy mesh – komunikacja bez centralnego kontrolera

Casambi wykorzystuje sieć mesh opartą na Bluetooth Low Energy. Każde urządzenie (węzeł) w sieci przechowuje pełną kopię konfiguracji systemu i komunikuje się z pozostałymi węzłami. Oznacza to, że w sieci nie ma centralnego kontrolera, którego awaria mogłaby sparaliżować całą instalację – jeśli jeden węzeł przestanie działać, komunikacja kontynuowana jest przez pozostałe.

Aplikacja mobilna Casambi (iOS i Android) służy do konfiguracji, tworzenia scen, grup i harmonogramów. Nie wymaga specjalistycznego oprogramowania ani licencji.

Tryby radiowe i dobór do zastosowań zewnętrznych

Sieć Casambi Evolution oferuje kilka trybów radiowych, które dobiera się w zależności od charakteru instalacji:

Tryb Long Range jest dostępny wyłącznie w sieciach Evolution i wymaga urządzeń z modułem CBM-003 obsługującym Bluetooth 5.0 Long Range. W porównaniu z poprzednią generacją (Bluetooth 4) potencjalny zasięg komunikacji w otwartej przestrzeni znacząco wzrasta. Rzeczywisty zasięg zależy od warunków otoczenia – przeszkód, zakłóceń elektromagnetycznych i rozmieszczenia opraw.

Dla instalacji zewnętrznych typu oświetlenie uliczne, parkingi czy tereny sportowe tryb Long Range jest optymalnym wyborem. Sterownik CBU-ASD-LR-IP65/IK09 to przykład urządzenia zaprojektowanego z myślą o takich zastosowaniach – obsługuje interfejsy 0-10V, 1-10V i DALI, posiada klasę ochrony IP65 i odporność na uderzenia IK09.

Modernizacja 1:1 – bez zmiany okablowania

Jedną z kluczowych zalet systemu Casambi w kontekście outdoor jest możliwość modernizacji istniejącej instalacji w modelu 1:1. Tradycyjne oprawy wymieniane są na oprawy z wbudowanym modułem Casambi lub dołączanym sterownikiem CBU – przy zachowaniu dotychczasowego okablowania zasilającego i punktów montażowych. Nie trzeba prowadzić dodatkowych kabli sterujących.

Takie podejście sprawdza się szczególnie w budynkach historycznych, przestrzeniach publicznych i obiektach, w których prace budowlane byłyby kosztowne lub niemożliwe. Przykładem jest modernizacja oświetlenia Stadionu Panatenajskiego w Atenach (jedynego na świecie stadionu zbudowanego w całości z marmuru), gdzie system Casambi z 61 węzłami zastąpił energochłonną i silnie zanieczyszczającą świetlnie instalację. Efekt: redukcja zanieczyszczenia świetlnego o ponad 70% i zmniejszenie zużycia energii o połowę.

Zastosowania: fasady, dziedzińce, tereny sportowe

Oświetlenie fasad

Dla fasad budynków Casambi oferuje pełną kontrolę nad scenami świetlnymi z wykorzystaniem opraw RGBW. Zgodnie z Casambi Cheat Sheet dla fasad, typowa konfiguracja obejmuje sceny kolorystyczne (białe światło na co dzień, kolory na wydarzenia specjalne) sterowane timerami powiązanymi z czasem zachodu i wschodu słońca.

Przykładowo: codziennie od zachodu do wschodu słońca fasada podświetlona jest białym światłem na poziomie 80%, a w wybrane dni (np. podczas wydarzeń miejskich) uruchamiana jest animacja kolorystyczna – bez konieczności ręcznej zmiany ustawień na miejscu.

Oświetlenie dziedzińców

Konfiguracja oświetlenia dziedzińca łączy timery z czujnikami obecności. Według Casambi Cheat Sheet dla dziedzińców, typowy scenariusz wygląda tak:

• Od zmierzchu do godz. 22:00 – pełne oświetlenie (100%).
• Od 22:00 do północy – oświetlenie bazowe (20%), z automatycznym podniesieniem do 100% po wykryciu ruchu przez czujniki obecności. Po 10 minutach bez ruchu natężenie spada do 50%, a następnie do 20%.
• Po północy – oświetlenie wyłączone, aktywowane tylko przez czujniki ruchu.

Taka strategia zapewnia bezpieczeństwo użytkowników przy jednoczesnym ograniczeniu zużycia energii i zanieczyszczenia świetlnego w godzinach nocnych.

Oświetlenie terenów sportowych

Tereny sportowe wymagają szybkiego przełączania między trybami oświetlenia. Casambi Cheat Sheet dla boisk sportowych opisuje konfigurację z pięcioma scenami:

• ON 20 – światło dyżurne na poziomie 20%, aktywowane automatycznie 30 minut przed zachodem słońca (z łagodnym 10-minutowym rozjaśnianiem).
• Training – 75%, aktywowane przez czujnik obecności po wykryciu ruchu.
• Match – 100%, uruchamiane ręcznie przełącznikiem EnOcean.
• Absence – 50%, po 10 minutach bez wykrycia ruchu.
• OFF – wyłączenie po godz. 23:00, z możliwością ponownej aktywacji przez czujnik.

Przejścia między scenami obsługują timery (zachód/wschód słońca, godziny stałe) oraz czujniki obecności/nieobecności. Ręczna aktywacja sceny Match przez przełącznik nadpisuje automatykę czujników na czas ustawiony w parametrach Manual Control Timeout.

Produkty Casambi do zastosowań zewnętrznych

Sterowniki i moduły

Do instalacji zewnętrznych przeznaczone są urządzenia w obudowach o podwyższonej klasie ochrony. Kluczowe produkty dostępne w ofercie Lightworks:

CBU-ASD-LR-IP65/IK09 – sterownik bezprzewodowy do driverów LED z interfejsem 0-10V, 1-10V lub DALI. Obsługuje tryb Long Range, posiada wejście na przycisk lub czujnik PIR (smart-switching). Klasa IP65 i odporność IK09 umożliwiają montaż na zewnątrz.

Bramy DALI

W przypadku istniejących instalacji DALI, system Casambi integruje się za pośrednictwem bram DALI, które pozwalają na bezprzewodowe zarządzanie oprawami podłączonymi do magistrali DALI.

Węzły Zhaga-D4i i NEMA

Ekosystem Casambi obejmuje bezprzewodowe węzły komunikacyjne z certyfikatem Zhaga-D4i. Montowane są w gniazdach Zhaga metodą twist-and-lock, bez narzędzi, w obudowach IP66 odpornych na promieniowanie UV i uderzenia (IK09). Dzięki temu dowolna oprawa uliczna z certyfikatem Zhaga-D4i może uzyskać bezprzewodową łączność Casambi bez złożonej integracji sprzętowej.

Alternatywą są węzły NEMA (kompatybilne z gniazdami ANSI 136-41), które umożliwiają sterowanie urządzeniami DALI, 0-10V i 1-10V. Również montowane bez narzędzi, w obudowach IP66/IK09.

Gateway i zdalny dostęp

Do zdalnego sterowania i monitorowania instalacji outdoor niezbędny jest gateway – urządzenie łączące sieć Bluetooth Casambi z internetem. CBU-CAP-LTE-IP54 to gateway z łącznością LTE w obudowie IP54, przeznaczony do lokalizacji, w których nie ma dostępu do sieci Wi-Fi czy Ethernet.

Gateway umożliwia zmianę scen, harmonogramów i parametrów sieci zdalnie, bez konieczności wizyty na obiekcie. Funkcję gateway może pełnić również smartfon lub tablet z aplikacją Casambi – pod warunkiem stałego zasilania i zasięgu Bluetooth do sieci.

Zdalne monitorowanie i integracja z infrastrukturą miejską

Casambi oferuje Cloud API (REST API i WebSocket), które pozwala programistom integrować sieci Casambi z zewnętrznymi platformami – dashboardami miejskimi, systemami BMS i aplikacjami IoT. Poprzez API możliwe jest monitorowanie danych z sieci: zużycia energii, stanów awarii, wzorców zajętości czy jakości powietrza (przy zastosowaniu odpowiednich czujników).

Dzięki temu sieć oświetleniowa może stać się częścią infrastruktury smart city – nie jako izolowany system, lecz jako źródło danych i element zintegrowanego zarządzania przestrzenią miejską. Dane mogą być przesyłane do chmury w czasie rzeczywistym lub przechowywane lokalnie do późniejszej analizy.

Funkcja zdalnej diagnostyki pozwala identyfikować uszkodzone oprawy i planować serwis bez kosztownych patroli na miejscu. W sieciach Evolution widoczne są dodatkowe informacje o stanie urządzenia – np. przegrzanie, błąd konfiguracji czy brak drivera.

Lightworks – wsparcie techniczne dla instalacji zewnętrznych

Lightworks jako oficjalny Value-Added Reseller Casambi w Polsce posiada certyfikaty: Sales Partner, Service Partner, Training Partner i Commissioning Partner. Oznacza to, że oprócz sprzedaży sterowników i akcesoriów, zapewniamy:

• Doradztwo projektowe – dobór komponentów, trybu radiowego i topologii sieci pod konkretny obiekt.
• Uruchomienie systemu (commissioning) – konfiguracja scen, timerów, czujników i hierarchii sterowania.
• Szkolenia – zarówno dla instalatorów (konfiguracja sieci, firmware, diagnostyka), jak i użytkowników końcowych (obsługa aplikacji, tworzenie scen).
• Serwis i wsparcie posprzedażowe – pomoc techniczna, aktualizacje firmware, rozwiązywanie problemów zdalnie lub na miejscu.

Obsługujemy projekty w całej Polsce. Jeśli planujecie modernizację oświetlenia zewnętrznego lub nową instalację z bezprzewodowym sterowaniem – skontaktujcie się z nami, aby omówić wymagania projektu.

Kontakt: tel. +48 514 327 427, e-mail: hello@lightworks.com.pl.

FAQ