Czujniki Casambi – PIR, daylight harvesting, temperatura

Bezprzewodowe sterowanie oświetleniem w budynkach komercyjnych zaczyna się od czujników. W ekosystemie Casambi czujniki obecności (PIR), światła dziennego (daylight) i temperatury współpracują ze sterownikami Casambi, tworząc system reagujący na realne warunki w pomieszczeniu – bez przewodów sterujących i bez centralnego kontrolera.

Ten artykuł wyjaśnia, jak działają poszczególne typy sensorów w sieci Casambi Bluetooth Mesh, jakie tryby pracy oferują, na co zwrócić uwagę przy doborze i jak zintegrować je z istniejącą instalacją DALI.

Czujniki w ekosystemie Casambi komunikują się bezprzewodowo przez Bluetooth Low Energy (BLE). Każde urządzenie w sieci mesh działa jednocześnie jako nadajnik i odbiornik, co oznacza, że sygnał przeskakuje między węzłami – bez centralnego kontrolera i bez dedykowanych wzmacniaczy.

Po wykryciu ruchu, zmiany natężenia światła lub temperatury czujnik wysyła komendę bezpośrednio do powiązanych opraw oświetleniowych. System przetwarza dane z wielu sensorów jednocześnie – jeśli kilka czujników steruje tą samą oprawą, obowiązuje hierarchia priorytetów zdefiniowana w aplikacji Casambi.

Architektura rozproszona oznacza, że awaria pojedynczego urządzenia nie zatrzymuje reszty systemu. Pozostałe węzły automatycznie przejmują rolę przekaźników, utrzymując ciągłość komunikacji w sieci.

Typy sieci i limity urządzeń

Casambi oferuje dwa typy sieci:

• Evolution – obsługuje do 250 urządzeń w jednej sieci. Wspiera tryby Long Range, czujniki bateryjne, urządzenia EnOcean i zaawansowane funkcje zdalnego monitoringu.
• Classic – obsługuje do 127 urządzeń. Obecnie w trybie maintenance (tylko poprawki błędów, brak nowych funkcji).

W obu typach sieci do 30 czujników (Evolution) lub 10 czujników (Classic) może sterować tą samą oprawą jednocześnie.

Tryby radiowe

Przy tworzeniu sieci wybieracie jeden z trybów radiowych, który wpływa na zasięg komunikacji i pojemność sieci:

• Better Performance (2 Mbit/s) – domyślny tryb, zoptymalizowany pod duże instalacje wewnętrzne z intensywnym ruchem danych. Krótszy zasięg komunikacji niż Balanced.
• Balanced (1 Mbit/s) – dla małych i średnich instalacji wewnętrznych. Rekomendowane maksimum: 125 węzłów.
• Long Range (0.5 Mbit/s) – dla małych i średnich instalacji zewnętrznych. Rekomendowane maksimum: 60 węzłów. Wymaga urządzeń z modułem CBM-003 (Bluetooth 5.0). Dostępny wyłącznie w sieciach Evolution.

Trybu radiowego nie można zmienić po utworzeniu sieci. Rzeczywisty zasięg komunikacji zależy od materiałów budowlanych, przeszkód i umiejscowienia urządzeń – Casambi nie publikuje gwarantowanych wartości zasięgu w metrach, ponieważ różnice między instalacjami są zbyt duże.

Typy czujników w ekosystemie Casambi

Ekosystem Casambi obejmuje czujniki od wielu producentów (Metway, Danlers, EnOcean i inni) – wszystkie z wbudowanym modułem Casambi Bluetooth. Dzielą się na trzy główne kategorie.

Czujniki obecności PIR

Czujniki PIR (Passive Infrared) wykrywają ruch na podstawie zmian promieniowania podczerwonego. Nie emitują własnego sygnału – reagują pasywnie na ciepło ciała ludzkiego w monitorowanym obszarze.

W aplikacji Casambi czujnik obecności wyświetla ikonę „chodzącego człowieka” w momencie wykrycia ruchu. Parametry takie jak zasięg detekcji, kąt widzenia i wysokość montażu zależą od konkretnego modelu czujnika – sprawdzajcie specyfikację producenta danego sensora.

Czujniki PIR zasilane sieciowo mogą też współpracować ze sterownikiem CBU-ASD-LR w trybie smart-switching, gdzie moduł Casambi rozpoznaje sygnał z konwencjonalnego czujnika PIR podłączonego do wejścia zasilania.

Czujniki światła dziennego (daylight harvesting)

Czujnik światła dziennego mierzy natężenie oświetlenia i na tej podstawie automatycznie reguluje poziom sztucznego światła. Cel: utrzymać pożądany poziom oświetlenia na stanowisku pracy, wykorzystując maksymalnie światło naturalne.

W aplikacji Casambi konfigurujesz dwa parametry czujnika daylight:

• Sensitivity (czułość) – jak szybko czujnik reaguje na zmiany oświetlenia. Niższa czułość zapobiega sytuacjom, w których oprawy migocą przy każdej chmurze przesłaniającej słońce.
• Tolerance (tolerancja) – jak duża zmiana natężenia jest wymagana, zanim czujnik zareaguje. Wyższa tolerancja = stabilniejsze zachowanie systemu.

Czujnik daylight wymaga kalibracji, jeśli mierzone natężenie na sensorze różni się od rzeczywistego poziomu na powierzchni roboczej (np. biurku). Casambi wspiera dwa tryby sterowania:

• Closed loop – czujnik mierzy światło w strefie, którą kontroluje (łącznie ze sztucznym oświetleniem). Utrzymuje stały poziom luksów na danej powierzchni.
• Open loop – czujnik mierzy wyłącznie światło dzienne (np. jest skierowany w stronę okna) i na tej podstawie reguluje oprawy. Konfiguracja jest prostsza, ale mniej precyzyjna.

Przy wielu czujnikach daylight sterujących tą samą oprawą system Casambi uśrednia odczytane wartości luksów.

Czujniki temperatury

Czujniki temperatury w sieci Casambi monitorują warunki termiczne i mogą wyzwalać scenariusze oświetleniowe w odpowiedzi na zmiany. Dane temperaturowe mogą być także odczytywane zdalnie przez gateway, co pozwala na ich wykorzystanie w systemach zarządzania budynkiem.

Tryby pracy czujników obecności

Aplikacja Casambi oferuje pięć trybów konfiguracji czujnika obecności, które działają w ramach hierarchii sterowania (Control Hierarchy):

Presence

Automatycznie aktywuje scenę oświetleniową po wykryciu ruchu. Dezaktywuje scenę po upływie czasu opóźnienia (linger time), gdy czujnik przestaje wykrywać obecność. Może aktywować do dwóch wzajemnie wykluczających się scen.

Zastosowanie: korytarze, klatki schodowe, toalety, pomieszczenia gospodarcze – wszędzie tam, gdzie oświetlenie powinno włączać się i wyłączać w pełni automatycznie.

Presence/Absence

Aktywuje jedną scenę przy wykryciu ruchu, a po upływie linger time przełącza na drugą scenę (scenę nieobecności). Sceny obecności i nieobecności muszą zawierać te same oprawy.

Zastosowanie: biura, gdzie po wyjściu pracowników światło nie gaśnie całkowicie, ale przechodzi na niski poziom podtrzymania.

Absence

Scena wymaga ręcznego włączenia (przyciskiem lub z aplikacji), ale wyłącza się automatycznie po wykryciu braku obecności i upływie linger time.

Zastosowanie: gabinety, sale konferencyjne – użytkownik decyduje, kiedy włączyć światło, ale system pilnuje, żeby nie świeciło w pustym pomieszczeniu.

Resume Automation (group) i Resume Automation

Przywracają automatyczne sterowanie (z czujników i timerów) po ręcznej interwencji użytkownika – odpowiednio dla pojedynczej grupy opraw lub dla całej sieci.

Integracja czujników z DALI i systemami BMS

Czujniki z ekosystemu Casambi, które posiadają wyjście DALI, mogą bezpośrednio sterować driverami DALI bez konieczności stosowania dodatkowych kontrolerów. Bramy DALI Casambi rozszerzają tę funkcjonalność, umożliwiając włączenie istniejących instalacji DALI do sieci bezprzewodowej.

Dostępne w ofercie Lightworks bramy DALI obejmują modele do różnych wielkości instalacji:

• CBU-A2D-20-TRACK – sterownik analogowy 2-kanałowy z trybem DALI
• CBU-DA-100-TRACK – brama DALI
• CBU-1016-40-TRACK i CBU-1032-70-TRACK – kontrolery DALI Application Controller do 16/32 lub 64 driverów

Integracja z systemami automatyki budynkowej

Casambi oferuje Cloud API (REST API + WebSocket) do integracji z systemami zarządzania budynkiem. Dane przesyłane są w formacie JSON.

Integracja z protokołami takimi jak BACnet/IP czy MQTT jest możliwa przez bramy z ekosystemu Casambi – w tym Ethernet Gateway, który pozwala na komunikację lokalną bez przesyłania danych do chmury. To nie są natywne protokoły Casambi, ale system oferuje ścieżki integracji przez dedykowane urządzenia pośredniczące.

Do zdalnego dostępu do sieci Casambi służy Cloud Gateway CBU-CAP-LTE-IP54, który łączy sieć Bluetooth Mesh z internetem przez Ethernet lub LTE.

Jak wybrać odpowiedni czujnik Casambi

Dobór czujnika zależy od typu przestrzeni, warunków środowiskowych i wymagań funkcjonalnych. Nie ma jednego uniwersalnego modelu.

Typ przestrzeni i funkcje

Określcie, jakie dane ma zbierać czujnik:

• Samo wykrywanie obecności (PIR) – wystarczy dla korytarzy i klatek schodowych
• Obecność + daylight harvesting – optymalny wybór dla biur z dostępem do światła dziennego
• Obecność + daylight + temperatura – dla pomieszczeń z podwyższonymi wymaganiami komfortu lub integracji z HVAC

Warunki montażu

Wysokość montażu wpływa na zasięg detekcji PIR – sprawdzajcie w specyfikacji danego modelu, jaka jest optymalna i maksymalna wysokość. Czujniki daylight powinny być zamontowane tak, aby nie były narażone na bezpośrednie światło słoneczne i nie „widziały” bezpośrednio opraw, które kontrolują (w trybie closed loop).

Klasa ochrony IP

Wybierajcie klasę ochrony adekwatną do warunków:

• IP20 – standardowe wnętrza biurowe, sale konferencyjne
• IP54 – pomieszczenia o podwyższonej wilgotności, zadaszenia zewnętrzne
• IP65 – pełna ochrona przed pyłem i strugami wody. CBU-ASD-LR-IP65/IK09 to przykład sterownika Casambi w tej klasie ochrony, kompatybilnego z czujnikami PIR w trybie smart-switching.

Lista kontrolna przed zakupem

1. Jaka jest powierzchnia i wysokość monitorowanej przestrzeni?
2. Czy pomieszczenie ma dostęp do światła dziennego (potrzeba funkcji daylight)?
3. Jakie są warunki środowiskowe – temperatura, wilgotność, narażenie na pył i wodę?
4. Ile opraw ma sterować jeden czujnik i w jakim trybie (Presence, Absence, Presence/Absence)?
5. Czy planujecie integrację z DALI lub systemem BMS?

Daylight harvesting – redukcja zużycia energii

Strategia daylight harvesting polega na automatycznym ściemnianiu sztucznego oświetlenia proporcjonalnie do dostępności światła dziennego. W ekosystemie Casambi realizuje ją czujnik daylight skonfigurowany w jednym z trybów (closed loop lub open loop).

Konfiguracja daylight gain pozwala ustawić różne poziomy wpływu światła dziennego dla poszczególnych opraw. Oprawa przy oknie otrzyma wyższy procent daylight gain (np. 100%), a oprawa dalej od okna – niższy (np. 50%). Dzięki temu system utrzymuje równomierny poziom oświetlenia w całym pomieszczeniu, nawet przy jednym czujniku daylight.

Połączenie daylight harvesting z wykrywaniem obecności daje podwójną oszczędność: światło nie tylko dopasowuje się do warunków naturalnych, ale też wyłącza się w pustych pomieszczeniach.

Instalacja i konserwacja

Zasilanie i montaż

Wymagania zasilania zależą od modelu czujnika. Wiele sensorów z ekosystemu Casambi zasilanych jest z sieci 220-240 VAC 50/60 Hz – bez konieczności stosowania dodatkowych transformatorów.

Przed montażem warto zmierzyć luksometrem natężenie światła w potencjalnych lokalizacjach czujnika daylight, aby wybrać optymalną pozycję. Czujniki daylight w trybie closed loop nie powinny „widzieć” bezpośrednio okien ani opraw, które kontrolują.

Aktualizacje firmware

Aktualizacje oprogramowania urządzeń Casambi dostarczane są przez aplikację mobilną. Po połączeniu z internetem aplikacja sprawdza dostępność nowych wersji i umożliwia aktualizację zdalnie, bez fizycznego dostępu do czujnika.

Konserwacja

Czujniki Casambi nie wymagają regularnej kalibracji. Jedyną zalecaną czynnością jest okresowe czyszczenie soczewki PIR z kurzu – suchą, miękką ściereczką.

Rozbudowa systemu

Dodawanie nowych czujników do istniejącej sieci Casambi nie wymaga zmian w działających urządzeniach. Nowe komponenty pojawiają się automatycznie w aplikacji mobilnej i mogą być przypisane do istniejących grup lub nowych scenariuszy.

Każde dodane urządzenie z modułem Casambi wzmacnia sieć mesh – działa jako dodatkowy węzeł przekazujący sygnał, co poprawia niezawodność komunikacji w całej instalacji. Casambi zachowuje kompatybilność wsteczną – nowsze urządzenia współpracują ze starszymi generacjami.

Certyfikacje ekologiczne

Systemy oświetleniowe z czujnikami Casambi wspierają proces uzyskiwania certyfikatów zielonego budownictwa (BREEAM, LEED, WELL) w zakresie efektywności energetycznej i jakości oświetlenia. Daylight harvesting i automatyczne sterowanie obecnością to strategie wprost wymagane lub punktowane przez te standardy.

Lightworks – wsparcie na każdym etapie projektu

Lightworks to oficjalny Value-Added Reseller Casambi w Polsce z czterema certyfikatami partnerskimi: Sales, Service, Training i Commissioning Partner. Oferujemy:

• Dobór czujników i sterowników do specyfiki projektu
• Konfigurację sieci Casambi i scenariuszy oświetleniowych
• Szkolenia dla zespołów facility management
• Wsparcie techniczne po wdrożeniu

Telefon: +48 514 327 427 Email: hello@lightworks.com.pl Strona: lightworks.com.pl Kontakt: lightworks.com.pl/kontakt/

FAQ