Wyzwanie
Państwowa Galeria Sztuki w Sopocie to jedna z najważniejszych instytucji kulturalnych na Pomorzu i główna atrakcja turystyczna miasta. Obiekt rozłożony na trzech piętrach prezentuje zmieniające się wystawy sztuki współczesnej, co oznacza, że oświetlenie musi być regularnie rekonfigurowane pod nowe ekspozycje – każda z nich ma inne wymagania dotyczące intensywności, kierunku i charakteru światła.
Przed modernizacją w 2025 roku galeria zmagała się z poważnymi problemami technicznymi. Istniejący system oświetlenia opierał się na przestarzałych lampach metalohalogenkowych i halogenowych, które nie spełniały współczesnych standardów ekspozycyjnych. Oprawy generowały niewystarczającą moc świetlną przy jednoczesnym nadmiernym wydzielaniu ciepła – co stanowiło bezpośrednie zagrożenie dla eksponowanych dzieł sztuki. Nadmierna temperatura w pobliżu obrazów, rzeźb i instalacji mogła powodować degradację pigmentów, deformację materiałów i przyspieszone starzenie się eksponatów.
Drugim krytycznym problemem była architektura systemu sterowania. Galeria korzystała ze scentralizowanego systemu opartego na routerach, który stanowił klasyczny single point of failure – awaria jednego elementu infrastruktury mogła sparaliżować oświetlenie w całym budynku. Dla instytucji będącej główną atrakcją turystyczną Sopotu każda przerwa w działaniu oznaczała nie tylko straty operacyjne, ale również poważne konsekwencje wizerunkowe.
Trzecim wyzwaniem był brak elastyczności. System pozwalał jedynie na podstawowe włączanie i wyłączanie oświetlenia – bez możliwości płynnej regulacji intensywności, tworzenia scen ekspozycyjnych czy automatyzacji harmonogramów. Każda zmiana wystawy wymagała zaangażowania zewnętrznych specjalistów, co generowało koszty i opóźnienia.
Koordynatorami projektu modernizacji zostali Mateusz Janowski i Kamil Kilian z Lightworks, którzy opracowali kompleksową strategię transformacji systemu oświetlenia galerii.
Rozwiązanie
Lightworks – oficjalny Value-Added Reseller Casambi w Polsce od 2019 roku, z 20-letnim doświadczeniem w branży oświetleniowej i ponad 1000 zrealizowanymi projektami – zaproponował bezprzewodowy system sterowania oświetleniem oparty na technologii Casambi Bluetooth Low Energy Mesh, zaprojektowany z myślą o specyficznych potrzebach przestrzeni galeryjnej.
Centralnym elementem rozwiązania było wdrożenie ponad 200 opraw LED spotowych producenta Art System na trzech piętrach galerii, uzupełnionych o sufity Barrisol sterowane sygnałem 1-10V. System sterowania zbudowano w oparciu o 3 dedykowane sieci Casambi – po jednej na każde piętro – co zapewniło logiczną separację stref przy jednoczesnej możliwości centralnego zarządzania.
Architektura systemu obejmowała:
- Adaptery szynowe 3-fazowe – zasilanie opraw i komunikacja z czujnikami z wykorzystaniem tej samej infrastruktury szynowej
- Sterowniki 1-10V – precyzyjne sterowanie sufitami Barrisol
- Czujniki ruchu – zasilane z infrastruktury szynowej, automatyzujące reakcję oświetlenia na obecność odwiedzających
- Przełączniki EnOcean – bezprzewodowe, bezbateryjne przełączniki przy wejściach do sal ekspozycyjnych
- Bramki CBU-Gateway – umożliwiające zdalny dostęp do systemu z dowolnego miejsca na świecie
- Tablety – dedykowane interfejsy dla ekipy technicznej galerii
- Casambi SITE – platforma do zarządzania wieloma sieciami z jednego panelu
„Korzystanie z Casambi wydaje się niemal futurystyczne. Sposób, w jaki oświetlenie reaguje na każde polecenie i pozwala szybko ustawić nowy schemat oświetlenia, sprawia wrażenie bycia wewnątrz powieści sci-fi.” – Piotr Darda, Kierownik obiektu PGS
Kluczową innowacją projektu było rozszerzenie systemu sterowania poza budynek galerii. W pobliskim parku znajduje się rzeźba, której oświetlenie zostało zintegrowane z osobną, dedykowaną siecią Casambi. Oprawy sterowane protokołem DMX reagują na temperaturę Zatoki Gdańskiej w czasie rzeczywistym – dynamicznie zmieniając parametry świetlne w odpowiedzi na dane środowiskowe pobierane przez platformę Casambi SITE.
„Oprócz instalacji galeryjnej zintegrowaliśmy również zewnętrzne oświetlenie rzeźby w pobliskim parku, wykorzystując oprawy sterowane DMX i dedykowaną sieć Casambi. Oświetlenie rzeźby dynamicznie odzwierciedla temperaturę Zatoki Gdańskiej.” – Mateusz Janowski, CEO Lightworks
Realizacja
Wdrożenie systemu przebiegało w kilku fazach, skoordynowanych tak, aby zminimalizować okres zamknięcia galerii dla odwiedzających.
Faza 1: Audyt i projektowanie systemu
Zespół Lightworks przeprowadził szczegółowy audyt istniejącej infrastruktury oświetleniowej na trzech piętrach galerii. Zidentyfikowano wszystkie punkty świetlne, oceniono stan szyn montażowych i okablowania oraz zaprojektowano topologię trzech niezależnych sieci Casambi. Kluczowym elementem projektu było zaplanowanie rozmieszczenia bramek CBU-Gateway zapewniających zdalny dostęp do każdej sieci oraz integracja czujników ruchu i światła dziennego z istniejącą infrastrukturą szynową.
Faza 2: Dystrybucja – kompleksowa dostawa
Lightworks, działając w modelu one-stop-shop, zapewnił kompletną dostawę wszystkich komponentów systemu – ponad 200 opraw LED Art System, adapterów szynowych 3-fazowych, sterowników 1-10V do sufitów Barrisol, czujników ruchu, przełączników EnOcean, bramek CBU-Gateway, tabletów oraz sterowników Casambi. Centralizacja dostaw wyeliminowała problemy z kompatybilnością komponentów od różnych dostawców.
Faza 3: Montaż i konfiguracja
Wymiana opraw przebiegała piętro po piętrze. Przestarzałe lampy metalohalogenkowe i halogenowe zastąpiono nowoczesnymi spotami LED Art System, montowanymi na istniejących szynach 3-fazowych. Adaptery szynowe Casambi zapewniły zarówno zasilanie, jak i komunikację bezprzewodową – czujniki ruchu korzystają z tej samej infrastruktury, co eliminuje potrzebę dodatkowego okablowania.
Sufity Barrisol na wybranych piętrach wyposażono w sterowniki 1-10V, umożliwiające płynną regulację intensywności oświetlenia rozproszonego. Przy wejściach do sal ekspozycyjnych zamontowano przełączniki EnOcean – bezbateryjne, bezprzewodowe urządzenia generujące energię z nacisku, niewymagające żadnego zasilania ani konserwacji.
Każda z trzech sieci Casambi została skonfigurowana niezależnie z dedykowaną bramką CBU-Gateway. Programowanie obejmowało tworzenie scen świetlnych dostosowanych do typowych formatów ekspozycji, automatyzację harmonogramów pracy oświetlenia oraz konfigurację czujników ruchu reagujących na obecność odwiedzających.
Faza 4: Integracja zewnętrzna – rzeźba w parku
Osobnym elementem projektu była instalacja dedykowanej sieci Casambi dla oświetlenia rzeźby w pobliskim parku. Oprawy sterowane protokołem DMX podłączono do osobnej bramki CBU-Gateway, a całość zintegrowano z platformą Casambi SITE. System pobiera dane o temperaturze Zatoki Gdańskiej w czasie rzeczywistym i dynamicznie modyfikuje parametry oświetlenia rzeźby – tworząc żywą, reagującą na środowisko instalację artystyczną.
Faza 5: Integracja BMS, szkolenie i uruchomienie
System Casambi zintegrowano z istniejącym systemem zarządzania budynkiem (BMS). Ekipa techniczna galerii otrzymała tablety z zainstalowaną aplikacją Casambi oraz przeszła kompleksowe szkolenie obejmujące tworzenie i edycję scen, zarządzanie grupami opraw, obsługę harmonogramów automatycznych oraz podstawową diagnostykę. Lightworks pozostaje dostępny w ramach umowy serwisowej, zapewniając konserwację zdalną i wsparcie techniczne.
Rezultaty
Modernizacja systemu oświetlenia PGS Sopot przyniosła wymierne korzyści na wielu płaszczyznach.
Pełna swoboda kuratorska
Ekipa techniczna galerii może samodzielnie rekonfigurować oświetlenie pod każdą nową wystawę – bez konieczności angażowania zewnętrznych specjalistów. Tworzenie nowych scen świetlnych, modyfikacja intensywności poszczególnych spotów, zmiana kierunku oświetlenia akcentowego – wszystko to odbywa się z poziomu tabletu w kilka minut. Dla instytucji prezentującej zmieniające się wystawy sztuki współczesnej ta elastyczność jest fundamentalna.
Eliminacja single point of failure
Rozproszona architektura Casambi BLE Mesh zastąpiła scentralizowany system z routerami. W sieci mesh każde urządzenie działa jako węzeł komunikacyjny – awaria pojedynczego elementu nie wpływa na działanie pozostałych. Trzy niezależne sieci (po jednej na piętro) zapewniają dodatkową izolację – problem na jednym piętrze nie propaguje się na pozostałe.
Oszczędność energii
Wymiana lamp metalohalogenkowych i halogenowych na nowoczesne LED-y w połączeniu z czujnikami ruchu i automatyzacją harmonogramów pracy drastycznie zmniejszyła zużycie energii. Oświetlenie działa tylko w zaplanowanych godzinach, czujniki ruchu redukują intensywność w pustych salach, a ściemniona moc minimalizuje rozproszenie światła – chroniąc jednocześnie eksponaty przed nadmiernym promieniowaniem.
Sterowanie poza budynkiem
Integracja zewnętrznego oświetlenia rzeźby w parku z osobną siecią Casambi i platformą SITE rozszerzyła zakres systemu poza fizyczne granice budynku galerii. Dynamiczne oświetlenie reagujące na temperaturę Zatoki Gdańskiej stanowi unikatową instalację artystyczną, wzmacniającą pozycję PGS jako instytucji łączącej sztukę z technologią.
Niezależność ekipy technicznej
Personel galerii samodzielnie zarządza całym systemem oświetlenia – od codziennych operacji po rekonfiguracje pod nowe wystawy. Zdalny dostęp przez CBU-Gateway pozwala Lightworks na wsparcie serwisowe bez konieczności fizycznych wizyt, co redukuje koszty i ślad węglowy związany z podróżami serwisowymi.
Galeria
O Lightworks
Lightworks jest oficjalnym Value-Added Reseller Casambi w Polsce od 2019 roku. Dysponujemy 20-letnim doświadczeniem w branży oświetleniowej i elektronicznej oraz ponad 1000 zrealizowanymi projektami w zakresie przewodowych, bezprzewodowych i hybrydowych systemów sterowania oświetleniem.
W projekcie Państwowej Galerii Sztuki w Sopocie Lightworks pełnił rolę kompleksowego partnera:
- Audyt i specyfikacja – analiza istniejącej infrastruktury, projektowanie topologii sieci Casambi
- Projektowanie systemu – architektura 3 sieci, integracja czujników, planowanie zdalnego dostępu
- Dystrybucja – kompleksowa dostawa w modelu one-stop-shop (oprawy Art System, sterowniki, czujniki, bramki, tablety)
- Integracja BMS – połączenie systemu Casambi z zarządzaniem budynkiem
- Wdrożenie, uruchomienie i komisjonowanie – montaż, konfiguracja sieci, programowanie scen, szkolenie ekipy
- Konserwacja i zdalny serwis – ciągłe wsparcie techniczne, diagnostyka zdalna przez CBU-Gateway
Nasze doświadczenie w R&D – dedykowane oprawy LED, development hardware, technologie embedded oraz integracje API z systemami zewnętrznymi – pozwala nam realizować projekty łączące najnowsze technologie ze specyfiką obiektów kulturalnych.
Projekt zrealizowany w 2025 roku. Oprawy: Art System. Zdjęcia: Michał Opozda. Sterowanie: Casambi. Koordynacja i wdrożenie: Lightworks Polska (Mateusz Janowski, Kamil Kilian).
Skontaktuj się z nami:
- Telefon: +48 514 327 427
- Email: hello@lightworks.com.pl
