Dobór zasilacza to jeden z pierwszych kroków przy projektowaniu instalacji LED ze sterowaniem Casambi. Odpowiedni zasilacz musi nie tylko zapewnić stabilne napięcie lub prąd dla modułów LED, ale też współpracować z bezprzewodowym sterownikiem Casambi, który dodaje funkcje ściemniania, automatyzacji i zdalnego zarządzania oświetleniem przez aplikację mobilną.
W tym poradniku wyjaśniamy, na co zwrócić uwagę przy doborze zasilacza do systemu Casambi – od parametrów elektrycznych, przez kompatybilność ze sterownikami, po praktyczne wskazówki dotyczące instalacji.
Casambi to fińska technologia bezprzewodowego sterowania oświetleniem oparta na Bluetooth Low Energy (BLE). System tworzy samoorganizującą się sieć mesh, w której każde urządzenie (sterownik, czujnik, przełącznik) pełni jednocześnie funkcję przekaźnika sygnału. Dzięki temu sieć nie wymaga centralnego kontrolera ani dodatkowej infrastruktury kablowej – eliminuje to pojedyncze punkty awarii i upraszcza instalację.
Inteligencja systemu jest replikowana w każdym węźle sieci. Oznacza to, że nawet jeśli jedno urządzenie ulegnie awarii, reszta instalacji działa bez zakłóceń. Sieć Casambi Evolution obsługuje do 250 urządzeń, a Classic – do 127.
Co istotne z punktu widzenia doboru zasilacza: Casambi sam w sobie nie jest zasilaczem ani driverem LED. To system sterowania, który komunikuje się z zasilaczami i driverami LED przez moduły Casambi wbudowane w urządzenia (tzw. produkty Casambi-ready) lub przez zewnętrzne sterowniki z serii CBU. Zasilacz musi więc być kompatybilny z odpowiednim sterownikiem Casambi, który zarządza ściemnianiem i komunikacją w sieci mesh.
Kluczowe parametry zasilacza do instalacji LED z Casambi
Moc wyjściowa i margines bezpieczeństwa
Pierwszym krokiem jest obliczenie całkowitego poboru mocy podłączonych modułów LED. Suma mocy wszystkich opraw i taśm LED na danym obwodzie określa minimalną moc zasilacza. Do tej wartości warto dodać margines 15-20%, który zabezpiecza przed przeciążeniem i wydłuża żywotność zasilacza.
Przykład: jeśli taśma LED na odcinku 5 m pobiera 14,4 W/m, łączny pobór wynosi 72 W. Zasilacz powinien mieć moc co najmniej 85-90 W.
Typ wyjścia – stałe napięcie (CV) czy stały prąd (CC)?
Zasilacze LED dzielą się na dwa podstawowe typy ze względu na wyjście:
Stałe napięcie (Constant Voltage, CV) – najczęściej 12 V DC lub 24 V DC. Stosowane z taśmami LED, modułami LED i oprawami wymagającymi zasilania napięciowego. Sterownik Casambi podłączany jest między zasilaczem CV a taśmą LED i odpowiada za ściemnianie sygnałem PWM. Przykładem sterownika Casambi do zasilania CV jest CBU-R3000-FEED, który obsługuje jeden kanał ze stałym napięciem.
Stały prąd (Constant Current, CC) – wartości typowe to 350 mA, 700 mA czy 1050 mA. Stosowane z oprawami LED wyposażonymi w drivery prądowe. W takich instalacjach sterownik Casambi współpracuje z driverem LED, który sam reguluje prąd – sterownik wysyła sygnał ściemniania (0-10 V, 1-10 V lub DALI). Moduł CBU-ASD-LR-IP65/IK09 steruje driverami LED z interfejsem 0-10 V, 1-10 V lub DALI i nadaje się do zastosowań zewnętrznych dzięki klasie ochrony IP65.
Wybór między CV a CC zależy od typu opraw LED w projekcie. W jednej instalacji mogą współistnieć oba typy – system Casambi obsługuje różne sterowniki w ramach jednej sieci mesh.
Interfejs ściemniania i rola sterownika Casambi
Zasilacz sam w sobie zazwyczaj nie komunikuje się z siecią Casambi. Funkcję sterowania pełni moduł CBU (Casambi Bluetooth Unit), który łączy się z zasilaczem lub driverem LED za pomocą jednego z interfejsów:
0-10 V / 1-10 V – analogowy sygnał ściemniania. Sterownik CBU-ASD-LR-IP65/IK09 obsługuje ten interfejs i jednocześnie oferuje wejście dla czujnika PIR (smart-switching).
DALI / DALI-2 – cyfrowy protokół sterowania oświetleniem. Bramy Casambi z serii CBU-A2D i CBU-DA integrują oprawy DALI z siecią Casambi. Na przykład CBU-A2D-20-TRACK obsługuje do 20 adresów DALI, a CBU-DA-100-TRACK – do 100 adresów DALI na jednym kontrolerze.
PWM (Pulse Width Modulation) – modulacja szerokości impulsu do sterowania taśmami LED zasilanymi stałym napięciem. Sterowniki wielokanałowe PWM, takie jak CBU-PWM4-LR, umożliwiają sterowanie do 4 kanałów CV (12-24 V DC) za pomocą jednego modułu.
Przy doborze zasilacza należy więc uwzględnić, z jakim sterownikiem Casambi będzie współpracował i jaki interfejs ściemniania wymaga driver LED lub oprawa.
Stopień ochrony IP i warunki montażu
Stopień ochrony zasilacza musi odpowiadać warunkom otoczenia. W instalacjach wewnętrznych (biura, mieszkania, sklepy) wystarczy IP20. Instalacje w łazienkach, kuchniach przemysłowych czy pod zadaszeniami wymagają co najmniej IP44. Instalacje całkowicie zewnętrzne powinny korzystać z zasilaczy IP65 lub IP67.
Warto pamiętać, że sam sterownik Casambi również ma określony stopień ochrony – na przykład CBU-ASD-LR-IP65/IK09 z klasą IP65 i odpornością mechaniczną IK09 jest przeznaczony do instalacji zewnętrznych i narażonych na warunki atmosferyczne.
Jak dobrać zasilacz krok po kroku?
Dobór zasilacza do instalacji LED z Casambi wymaga systematycznego podejścia. Poniżej opisujemy kolejne etapy.
Krok 1 – Zidentyfikuj typ opraw LED. Sprawdź, czy oprawy wymagają zasilania stałym napięciem (np. 24 V DC) czy stałym prądem (np. 700 mA). Ta informacja znajduje się w karcie katalogowej oprawy.
Krok 2 – Oblicz łączną moc. Zsumuj moc wszystkich opraw na danym obwodzie. Dodaj 15-20% marginesu. To określa minimalną moc zasilacza.
Krok 3 – Dobierz sterownik Casambi. Na podstawie interfejsu ściemniania oprawy (0-10 V, DALI, PWM) wybierz odpowiedni moduł CBU. Dla instalacji z driverami 0-10 V sprawdzi się CBU-ASD-LR-IP65/IK09. Dla opraw DALI – brama DALI, np. CBU-A2D-20-TRACK. Dla taśm LED CV – sterownik PWM lub CBU-R3000-FEED.
Krok 4 – Sprawdź warunki montażu. Ustal wymagany stopień ochrony IP zasilacza i sterownika. Zaplanuj odpowiednią wentylację – zasilacze LED wydzielają ciepło, a przegrzanie skraca ich żywotność.
Krok 5 – Zaplanuj topologię sieci. Casambi wykorzystuje sieć mesh BLE, w której każde urządzenie jest węzłem. Rozmieszczenie sterowników wpływa na jakość komunikacji. Zasięg komunikacji zależy od materiałów konstrukcyjnych budynku (metal tłumi sygnał bardziej niż plastik czy drewno), wybranego trybu radiowego sieci oraz rozmieszczenia urządzeń. Dlatego na etapie projektowania warto uwzględnić, czy odległości między sterownikami zapewnią stabilną komunikację mesh.
Zasilacze Casambi-ready a zasilacze ze sterownikiem zewnętrznym
Pojęcie „zasilacz Casambi-ready” oznacza urządzenie, które ma wbudowany moduł Casambi (chip CBM). Takie zasilacze i drivery LED są produkowane przez partnerów Casambi – producentów opraw i driverów, którzy integrują moduł CBM-003 bezpośrednio w swoich produktach. Listę kompatybilnych produktów można znaleźć w ekosystemie Casambi na stronie casambi.com.
Alternatywą jest zastosowanie standardowego zasilacza LED (bez modułu Casambi) w połączeniu z zewnętrznym sterownikiem z serii CBU. To rozwiązanie daje większą elastyczność – pozwala wykorzystać zasilacze dowolnego producenta, o ile sterownik CBU obsługuje dany interfejs ściemniania.
Oba podejścia mają swoje zastosowania. Produkty Casambi-ready upraszczają instalację (mniej komponentów, mniej okablowania). Zewnętrzne sterowniki CBU dają większy wybór zasilaczy i łatwiejszą wymianę poszczególnych elementów.
Tryby radiowe sieci i ich wpływ na projekt instalacji
Przy planowaniu instalacji z wieloma zasilaczami i sterownikami warto znać tryby radiowe sieci Casambi, ponieważ wpływają one na rekomendowaną liczbę urządzeń w sieci:
Better Performance (2 Mbit/s) – domyślny tryb dla sieci Evolution i Classic. Optymalizowany pod duże instalacje wewnętrzne z intensywnym ruchem danych. Ma mniejszy zasięg komunikacji w porównaniu z trybem Balanced.
Balanced (1 Mbit/s) – dla małych i średnich instalacji wewnętrznych. Rekomendowane maksimum: 125 węzłów.
Long Range (0,5 Mbit/s) – dla instalacji zewnętrznych z niskim ruchem danych. Rekomendowane maksimum: 60 węzłów. Wymaga urządzeń z modułem CBM-003 (Bluetooth 5.0 Long Range). Dostępny tylko w sieciach Evolution.
Tryb radiowy wybiera się podczas tworzenia sieci w aplikacji Casambi i nie można go zmienić po utworzeniu sieci. Ma to bezpośrednie przełożenie na planowanie instalacji – w dużych obiektach zewnętrznych z zasilaczami rozmieszczonymi na dużej powierzchni lepiej sprawdzi się tryb Long Range, natomiast w biurach z gęstym rozmieszczeniem opraw – Better Performance.
Integracja z systemami budynkowymi (BMS)
W większych obiektach – biurowcach, hotelach, centrach handlowych – system oświetlenia często musi komunikować się z centralnym systemem zarządzania budynkiem (BMS). Casambi umożliwia taką integrację na dwa sposoby.
Pierwszy to Casambi Cloud Gateway – urządzenie podłączone do internetu przez Ethernet lub Wi-Fi, które umożliwia zdalny dostęp do sieci Casambi i integrację przez Casambi Cloud API (REST API i WebSocket). Lightworks oferuje CBU-CAP-LTE-IP54, który zapewnia łączność LTE w lokalizacjach bez dostępu do sieci kablowej.
Drugi to Ethernet Gateway z ekosystemu Casambi, który umożliwia lokalną integrację z protokołami BMS (np. BACnet, Modbus, KNX) bez przesyłania danych do chmury. Takie rozwiązanie jest preferowane w obiektach wymagających przetwarzania danych wewnątrz sieci lokalnej.
W kontekście zasilaczy: integracja z BMS nie zmienia wymagań dotyczących samego zasilacza, ale wpływa na dobór sterowników i infrastruktury sieciowej Casambi. Przy planowaniu takiej instalacji warto skonsultować się z zespołem Lightworks, aby dobrać odpowiednią konfigurację.
Przykłady zastosowań
Biuro open space z taśmami LED
W otwartej przestrzeni biurowej taśmy LED zasilane napięciem 24 V DC wymagają zasilaczy CV o mocy dopasowanej do metrażu taśm. Sterowniki Casambi typu PWM (np. CBU-PWM4-LR) umożliwiają ściemnianie poszczególnych stref. W połączeniu z czujnikami obecności i funkcją daylight harvesting system automatycznie dostosowuje natężenie światła do obecności pracowników i poziomu światła naturalnego – co przekłada się na realne oszczędności energii.
Hotel – scenariusze świetlne w pokojach
W pokojach hotelowych sterowniki z serii CBU-2RL-FEED lub CBU-2REL-240-FEED umożliwiają tworzenie scenariuszy świetlnych (np. „Pobudka”, „Relaks”, „Czytanie”), które goście aktywują z aplikacji Casambi lub przełącznikiem ściennym. Integracja z systemem kart hotelowych pozwala automatycznie wyłączać oświetlenie po wyjściu gościa z pokoju.
Instalacja zewnętrzna – oświetlenie fasady
W zastosowaniach outdoor zasilacze i sterowniki muszą mieć odpowiedni stopień ochrony IP. Sterownik CBU-ASD-LR-IP65/IK09 z klasą IP65 i odpornością mechaniczną IK09 sprawdza się przy sterowaniu oprawami elewacyjnymi z interfejsem 0-10 V lub DALI. Tryb Long Range sieci Casambi Evolution zwiększa zasięg komunikacji między urządzeniami rozmieszczonymi na dużej powierzchni.
